Οι μικροί λαογράφοι του Β1

Λεπτομέρειες

 

Το παρακάτω υλικό συλλέχθηκε από τους μαθητές του Β1 του 20ου Δημοτικού Σχολείου με αφορμή τη 13η ενότητα της Γλώσσας «Μες στο Μουσείο».

 

Αινίγματα

 

 Τα παρακάτω αινίγματα τα παρουσίασε στην τάξη η μαθήτρια:

 

Ελένη Ζωγραφάκη

 

1. Άμα τη δέσω περπατεί, κι άμα τη λύσω στέκει. Τι είναι;

 

2. Αν και θρόνος μου ταιριάζει, θέση μου είναι στο περβάζι. Τι είναι;        

3. Αναίμαχτος και άψυχος στον ουρανό ανεβαίνει.        Τι είναι;            

4. Από κοντά σου έρχομαι, φαΐ, ψωμί, δε σου γυρεύω. Τι είναι;

v Τα παρακάτω αινίγματα τα παρουσίασε στην τάξη η μαθήτρια:

Βικτωρία Κοκολάκη

5. Ο μπάρμπας μου ο Θοδωρής δεκαεφτά βρακιά φορεί. Τι είναι;

   Κόβω τα γενάκια του και πέφτουν τα βρακάκια του. Τι είναι;

6. Ψηλός, ψηλός καλόγερος και κόκαλα δεν έχει. Τι είναι;

7. Τ? αρνάκι μου το κόκκινο αν φάει ξύλο θρέφεται και αν πιει νερό ψοφάει. Τι   είναι;

8. Σ? ?λο τον κόσμο τρέχουν, αλλά πόδια δεν έχουν. Τι είναι;

9. Εκκλησίτσα θολωτή που ένας στύλος την κρατεί. Τι είναι;

10. Απ? έξω είναι αγκαθωτό κι από μέσα μαλλιαρό, κι από μέσα απ? το μαλλί

     είναι μια μπουκιά καλή. Τι είναι;

11. Τέσσερα αδελφάκια αγκαλιασμένα σ? ένα σεντούκι είναι κλεισμένα. Τι είναι;

12. Έχει φύλλα σα δεντρί μα δεντρί δεν είναι. Μέσα είναι άσπρο σαν τυρί μα τυρί δεν είναι. Έχει ποντικού ουρά μα ποντικός δεν είναι. Τι είναι;

13. Να τη δεις να φοβηθείς, να τη φας να γλυκαθείς. Τι είναι;

14. Με πουπουλένιο πάπλωμα μια φαμελιά σκεπάζει. Τι είναι;

v Τα παρακάτω αινίγματα τα παρουσίασε στην τάξη η μαθήτρια:

Ευαγγελία Κοσμαδάκη              

15. Όλη μέρα πεθαμένο και το βράδυ αναστημένο. Τι είναι;

16. Φεύγω εγώ και φεύγει εκείνος. Στέκω εγώ και στέκει εκείνος. Τι είναι;

17. Έχω μια κόρη που τη φιλούνε όλοι. Τι είναι;

v Τα παρακάτω αινίγματα τα παρουσίασε στην τάξη η μαθήτρια:

Ιωάννα Μπακαρέζου

18. Κολοκύθα εφτάτρυπη, κάθε τρύπα κι ένα όνομα. Τι είναι;

19. Έχω ένα βαρελάκι που? χει δυο λογιώ κρασάκι. Τι είναι;  

20. Ψηλός ψηλός καλόγερος και κόκαλα δεν έχει. Τι είναι;     

21. Κορόνα φορεί βασιλιάς δεν είναι, την ώρα λέει ρολόι δεν είναι. Τι είναι;

22. Ψηλός ψηλός καλόγερος και πίτα η κεφαλή του. Τι είναι;

23. Είναι ένα σπιτάκι ούτε πόρτα έχει ούτε παραθυράκι κι ο νοικοκύρης του μπαίνει και βγαίνει. Τι είναι;

24. Κοντός χοντρός καλόγερος με πολλά ράσα τυλιγμένος. Τι είναι;

25. Ανεβαίνει κατεβαίνει, το ζωνάρι λύνει δένει. Τι είναι;

26. Έξω έξω μαλακό από μέσα χνουδωτό και μέσα ένα κομμάτι φαΐ. Τι είναι;

27. Ανεβαίνει κατεβαίνει κι ο γιατρός μας μπαίνει βγαίνει. Τι είναι;

28. Σε κήπο δε φυτεύεται, σε περιβόλι όχι. Ο βασιλιάς το γεύεται κι ο κόσμος όλος τόχει. Τι είναι;

29. Εκατό καλογεράκια με τα μαύρα τα σκουφάκια. Τι είναι;

 

v Τα παρακάτω αινίγματα τα παρουσίασε στην τάξη ο μαθητής:

Μάνος Αποστολίδης

30. Τεντωμένη τηνε βάζω, ζαρωμένη τηνε βγάζω. Τι είναι;

31. Ψηλός ψηλός καλόγερος και πίτα η κεφαλή του. Τι είναι;

v Τα παρακάτω αινίγματα τα παρουσίασε στην τάξη η μαθήτρια:

Ελένη Μπαλαδήμα

32. Είμαι τόπι κόκκινο κι αν με καθαρίσεις, άσπρο νόστιμο καρπό αμέσως θ? αντικρίσεις. Τι είναι;

33. Από πάνω σαν τηγάνι από κάτω σαν βαμβάκι κι από πίσω σαν ψαλίδι. Τι είναι;

34. Έχω ένα βαρελάκι που? χει δυο λογιώ κρασάκι. Τι είναι;

 

v Τα παρακάτω αινίγματα τα παρουσίασε στην τάξη η μαθήτρια:

Πωλίνα Ρουβάκη

35. Ψηλός, ψηλός καλόγερος και κόκαλα δεν έχει. Τι είναι;

36. Έχω ένα βαρελάκι που? χει δυο λογιώ κρασάκι. Τι είναι;

37. Προχωράει, προχωράει και πίσω δε γυρνάει. Τι είναι;

 

(Απαντήσεις στα αινίγματα: 1. Η αναπνοή, 2. Ο βασιλικός, 3. Ο καπνός, 4. Ο ίσκιος, 5. Το κρεμμύδι, 6. Ο καπνός, 7. Η φωτιά, 8. Τα σύννεφα, 9. Η ομπρέλα, 10. Το κάστανο, 11. Το καρύδι, 12. Το ρεπάνι, 13. Η αγκινάρα, 14. Η κότα, 15. Το λυχνάρι, 16. Η σκιά, 17. Η βρύση, 18. Το κεφάλι, 19. Το αυγό, 20. Ο καπνός, 21. Ο κόκορας, 22. Το φτυάρι, 23. Το κουκούλι, 24. Το κρεμμύδι, 25. Ο κουβάς, 26. Το κάστανο, 27. Το θερμόμετρο, 28. Το αλάτι 29. Τα σπίρτα, 30. Η κάλτσα, 31. Το φτυάρι, 32. Το μήλο, 33. Το χελιδόνι, 34. Το αυγό, 35. Ο καπνός, 36. Το αυγό, 37. Το ποτάμι).

 

Παροιμίες

(Από την Έλενα Μαντά)

  • Σταλαματιά, σταλαματιά γεμίζει η στάμνα η πλατιά.
  • Μάραθο το μάραθο γεμίζει η γριά τον κάλαθο.

 

                                      

Γλωσσοδέτες

(Από την Ελένη Ζωγραφάκη)

  • Βαρέλι νεροβάρελο, ποιος σε νεροβαρελόδενε;        
  • Κάστανα βραστά σκαστά με τη βραστή σκαστή κουτάλα.  

 

(Από την Ευαγγελία Κοσμαδάκη)

Βαρέλι, μελοβάρελο.

Γουρούνι γουρουνόπουλο, γουρουνοκουμπαρόπουλο.

Ο ξεκαρεκλοποδήτης.

Γάτα φάκα, φάκα γάτα.

 

(Από την Ελένη Μπαλαδήμα)

?σπρη πέτρα ξέξασπρη κι απ?τον ήλιο ξεξασπρότερη.

Πέμπτη πέφτει ο πεύκος κάτω.

Ο παπάς ο παχύς έφαγε παχιά φακή, γιατί παπά παχύ έφαγες παχιά φακή;

 

(Από την Πωλίνα Ρουβάκη)

Η φάλαινα με το φαλαινάκι της.

Ο παπάς ο παχύς έφαγε παχιά φακή, γιατί παπά παχύ έφαγες παχιά φακή;

Κούπα ξακαπάκωτη ξεκαπακωμένη.

 

 

 

 

 

Μαντινάδες

Τις παρακάτω μαντινάδες τις βρήκε και τις παρουσίασε στην τάξη ο μαθητής Ερμής Αστρινάκης από την ιστοσελίδα: http://www.patris.gr/songs/5

Τσουνάμι

Τσουνάμι να γενεί η χαρά 
με τον καινούργιο χρόνο,
 
να σου κλουθεί όπου κι αν πας,
να πνίγει κάθε πόνο.

Γιάντα

Βιόλα μου γιάντα φύτρωσες
σε περιβόλι ξένο,
που τό'χουνε χωρίς νερό
και γυροτραφισμένο.

Tο δάκρυ

Το δάκρυ μου, το ψεμα σου
το έκαμε μαργαριτάρι,
να το φορω για φυλαχτο
ο ύπνος να με πάρει!

Ελιές

Δικιές μου είναι οι ελιές 
και εγώ δεν τις πουλάω,
γιατί οι άλλοι δεν πονούν
 
αυτά που εγω πονάω!

Για γιορτή

Ότι η ματιά σου αναζητά 
κι ότι ποθεί η ψυχή σου,
 
να γίνουν δώρο απ'το Θεό
σήμερα στη γιορτή σου!

O χρόνος

Φύγε και μη γιαγειρεις μπλιο
καταραμένε χρόνε
που΄σουν αιτια το κορμί
οι πόνοι να το τρώνε.

?στρο

Στη Γέννηση του Ιησού 
άστρο λαμπρό είχε φέξει,
εκείνο να σας οδηγεί
 
το 2006!

Νέος χρόνος

Όσες χιλιάδες μπαλωθιές 
στην Κρήτη έχουν παίξει,
τόσες αμέτρητες χαρές
 
ο χρόνος να σας μπέψει!

Χρόνια πολλά

Χρόνια πολλά σε μια καρδιά 
γεμάτη καλοσύνη,
 
που ο Θεός μόνο χαρές
 
αξίζει να της δίνει.

Η απόσταση

Είναι δεντρά που οντέ φυσά 
το ένα τ'αλλού θ'αγγίξει,
μα εμάς δεν έκανε καιρό
ποτέ να μας εσμίξει!

Η πέτρα

Έγραψα το σ'αγαπώ 
στη πέτρα που δε σβήνει,
 
οντε πωθάνω να περνάς
 
να σου το λέει εκείνη!!

Θέλω να βρέχει

Θέλω να βρέχει που αν κανείς 
ρωτήξει γιάντα κλαίω,
τα δάκρυα'ναι τση βροχής
 
σταγόνες να του λέω.

 

 

 

Παιχνίδια

  • Κατασκευή κούκλας (Από την Πωλίνα Ρουβάκη)

Στα παλιά χρόνια τα κορίτσια έφτιαχναν κούκλες από ύφασμα και κλωστή, δηλαδή έπαιρναν λίγο ύφασμα το έκαναν ένα κουβάρι και το έβαζαν για κεφάλι. Μετά έπαιρναν λίγο ακόμα ύφασμα και έφτιαχναν το σώμα. Όταν τέλειωναν το σώμα κολλούσαν στο κεφάλι της κούκλας λίγη κλωστή για μαλλιά.

 

  • Αμπάριζα ? Βόλοι ?Πάνινες κούκλες και μπάλες (Από την Έλενα Μαντά)
  • Είναι δύο ομάδες που η μια προσπαθεί να πιάσει ένα δέντρο που φυλάει η άλλη ομάδα χωρίς να ακουμπήσουνε κάποιον παίχτη. (Αμπάριζα)
  • Παιχνίδι με μπίλιες που προσπαθεί να ακουμπήσει η μία την άλλη. (Βόλοι)
  • Φτιαγμένες από παλιά πανιά που υπήρχαν στο σπίτι. (Πάνινες κούκλες και μπάλες)

 

  • Το κορόιδο (Από το Μάνο Αποστολίδη)

Για να παιχτεί αυτό το παιχνίδι χρειάζονται τρία παιδιά και μια μπάλα. Τα δυο παιδιά κάθονται ο ένας δίπλα στον άλλο και στη μέση ο τρίτος. Τα δύο παιδιά πετούν ο ένας τη μπάλα στον άλλο και ο τρίτος προσπαθεί να την πιάσει.

Αν καταφέρει να την πιάσει παίρνει τη θέση του αυτός που την πέταξε.

 

  • Η μακριά γαϊδούρα (Από την Ευαγγελία Κοσμαδάκη)

Τα παλιά χρόνια τα παιδιά που δεν είχαν παιχνίδια παίζανε άλλα παιχνίδια, όπως τη μακριά γαϊδούρα.

Η μακριά γαϊδούρα παιζότανε από δύο ομάδες. Αυτός που έκανε τη μακριά γαϊδούρα είχε σκοπό να μην αφήσει κανέναν από την άλλη ομάδα να περάσει. Έτσι κέρδιζε η ομάδα του.

 

Έθιμα

?  Το έθιμο του ποδαρικού (Από την Ευαγγελία Κοσμαδάκη)

Την Πρωτοχρονιά γίνεται το έθιμο του ποδαρικού. Ένα μικρό παιδί πήγαινε πρώτο στο σπίτι να κάνει το ποδαρικό για να έχει καλή τύχη το σπίτι όλο το χρόνο.

Γι? αυτό διάλεγαν ένα καλό και ευγενικό παιδί. Οι νοικοκύρηδες μετά που έκανε το ποδαρικό του έδιναν «την καλή χέρα», δηλαδή χρήματα ή καλούδια.

 

?  Η παράδοση της αποκριάς (Από τη Μαρία Φλουρή)

Από τα παλιά χρόνια οι άνθρωποι είχαν μια παράδοση που αναβίωνε κάθε αποκριά.

Κάθε Τσικνοπέμπτη οι άνθρωποι ντυνόντουσαν με ότι παλιά ρούχα είχαν και με χειροποίητες μάσκες για να μην τους γνωρίζουν και έπαιρναν σβάρνα τις γειτονιές. Χτύπαγαν τις πόρτες όλων των σπιτιών για να τρομάξουν τους νοικοκύρηδες. Εκείνοι μετά από τις φάρσες των μασκαράδων τους κερνούσαν ποτό, γλυκά και φρούτα.

Αυτή η όμορφη παράδοση έχει πάψει να υπάρχει τα τελευταία χρόνια, ξεχασμένη στις παλιές εποχές.

 

?  Έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας (Από την Ιωάννα Μπακαρέζου)

Τη Μεγάλη Δευτέρα ξεκινάει η Μεγάλη Εβδομάδα.

Τη Μεγάλη Τρίτη οι γυναίκες φτιάχνουν τα πασχαλιάτικα τσουρεκάκια.

Τη Μεγάλη Τετάρτη οι άνθρωποι δεν τρώνε λάδι και πηγαίνουν στο Άγιο Ευχέλαιο.

Τη Μεγάλη Πέμπτη οι άνθρωποι βάφουν τα αβγά.

Τη Μεγάλη Παρασκευή οι άνθρωποι δεν κάνουν δουλειές και πάνε στα εγκώμια του επιταφίου.

Το Μεγάλο Σάββατο πάμε με τις λαμπάδες μας στην Ανάσταση.

Την Κυριακή του Πάσχα τρώμε σουβλιστό αρνί και κόκκινα αβγά.

 

?  Το κάψιμο του Ιούδα (Από το Μάνο Αποστολίδη)

Πριν την Ανάσταση του Κυρίου τα παιδιά μαζεύουν ξύλα και τα αφήνουν στο προαύλιο της Εκκλησίας.

Στην κορυφή βάζουν ένα σκιάχτρο με παλιό κουστούμι που είναι υποτίθεται ο Ιούδας και την ώρα που ο παπάς λέει το Χριστός Ανέστη βάζουν φωτιά και τον καίνε. Η καμπάνα χτυπά ασταμάτητα.

 

   

Το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Εκπαίδευση και Πολιτισμός" στο σχολείο μας  

25158277 1946071712071482 5111593286567520176 n

   
   

Δείτε τα όρια των σχολείων μας